زمانى حاضر شدند . و مرحوم ميرزا فضل اللّه خاورى شيرازى در تاريخ ذو القرنين نگاشته است : كه كمال محبت حضرت صاحبقران دربارهء شاهزاده وليعهد از اين فقره مىتوان دانست كه با وجود پاكى دامان شاهنشاه گيتىستان از ارتكاب به آن هوش‌زداى پير و جوان ، براى آنكه مراتب عيش و نشاط را به كمال رساند به استعمال شراب ناب اجازه داد و به فتواى مفتى عقل ، ابواب شادمانى بر چهرهء اعالى و ادانى برگشاده و كار زاهدان رياكار از خفا به ظهور رسيد ، ز پرده‌ها بدرافتاد رازهاى نهانى ، ولى زمان اين اجازه موقت به ايام عيش شاهزاده وليعهد بود و بس . و عيد نوروز سنه تنگوزئيل در بيست و هفتم ماه ذىقعده اين سال : [ 1217 ] « 1 » اتفاق افتاد . و در ماه صفر سال 1218 « 2 » : موكب و الا ، از دار الخلافه طهران براى تنبيه طايفه تركمان نهضت فرمود و در روز هفتم ماه جمادى اول اين سال : [ 1218 ] « 3 » بعد از حصول مقصود ، در دار الخلافه طهران نزول اجلال نمود . و هم در اين سال [ 1218 ] : نواب محمد ولى ميرزا و حسين خان قاجار قزوينى شهر مشهد مقدس را در چهار ماه تمام محاصره نمودند « 4 » و اهالى شهر از طول محاصره و قحطى غلات و شدت عمل نادر ميرزا ، ملول گشته ، شهر را به تصرف دادند و نادر ميرزا به خيال آنكه به اذن جناب ميرزا مهدى مجتهد شهر را واگذاشته‌اند ، با دو نفر به منزل ميرزا رفته ، او را شهيد كرده « 5 » ، فرار نمود و روز ديگر گرفتار گشته ، به شهرش آوردند و او را با جميع متعلقان ، روانه دار الخلافه داشتند . « 6 » و در اواخر ماه ذيقعده اين سال : [ 1218 ] « 7 » آنها را در پيشگاه حضور بازداشتند و بعد از جواب و سؤال او را و جمعى از برادران او را كشتند و جمعى ديگر را از ديده ، نابينا نمودند و چنان كه نگاشته شد در سال 1215 حاجى خليل خان ملك التجار سفير كبير دولت عليه ايران به مصاحبت سرجان‌ملكم سفير كبير دولت بهيه انگريز « 8 » مأمور به هندوستان گرديد و بعد از ورود به بندر بمباى « 9 » ، كارگزاران فرمانفرماى هندوستان ، مقدم او را محترم داشته ، كمال احترام را به عمل آورده ، او را در عمارتى ملوكانه فرود آوردند ، براى احترام او دويست نفر سرباز هنود با چهار نفر سركرده از اهل انگلستان بر در سراى او براى كشيك منزل دادند « 10 » ، روزى وقت غروب آفتاب دو سه نفر از نوكرهاى او براى تفنن چند تير تفنگ به جانب مرغانى كه بر بام

--> ( 1 ) . برابر با 21 مارس 1803 . ( 2 ) . شروع در 3 ژوئن 1803 . ( 3 ) . برابر با 5 اكتبر 1803 . ( 4 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 123 ، بهبودى . ( 5 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 123 . ( 6 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 123 . ( 7 ) . آخر اين ماه برابر با آخر مارس 1803 بود . ( 8 ) . همان ( انگليس ) است . ( 9 ) . بندر Bombay يا بمبئى مركز ايالت ماهاراشترا . اين بندر در جزيره‌اى از بحر عمان واقع است . ( معين ) ( 10 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 130 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 291 .